Jani Silva zit in het houten huis dat ze bouwde aan de oevers van de Colombiaanse rivier de Putumayo – een huis waar ze al meer dan acht jaar niet meer heeft geslapen.
De milieuactiviste, die al lange tijd actief is, is bedreigd vanwege haar werk, waaronder het beschermen van een deel van het Amazonegebied tegen olie- en mijnbouwwinning. Ze beschrijft een spannende ontsnapping via een achterraam op een nacht, nadat buurtbewoners haar hadden getipt dat er gewapende mannen buiten stonden.
"Sinds ik vanwege de bedreigingen ben vertrokken, ben ik bang... dat het hier niet veilig is om te wonen," vertelde ze aan Associated Press. Ze komt nu alleen nog voor korte bezoekjes overdag, onder begeleiding van anderen. "De twee keer dat ik heb geprobeerd terug te komen en te blijven, moest ik vluchten."
Activisten zoals Silva lopen grote risico's in Colombia, het dodelijkste land ter wereld voor mensen die land en bossen beschermen. Wereldwijde getuigeVolgens een internationale organisatie die aanvallen op activisten monitort, werden er in 2024 in Colombia 48 moorden geregistreerd, bijna een derde van alle gevallen wereldwijd.
Colombia zegt activisten te beschermen via de Nationale Beschermingseenheid, die lijfwachten en andere veiligheidsmaatregelen levert. Ambtenaren wijzen ook op recente rechterlijke uitspraken die de rechten van de natuur erkennen en op een strenger milieutoezicht. tekenen van vooruitgang.
Silva, 63, woont nu onder bewaking in Puerto Asis, een rivierstadje vlak bij de grens met Ecuador. Ze heeft al twaalf jaar vier fulltime lijfwachten van de Nationale Beschermingsdienst. Toch hebben de bedreigingen haar er niet toe bewogen haar functie bij ADISPA op te geven, de landbouworganisatie die het Amazon Pearl-reservaat beheert waar ze voorheen woonde en dat ze heeft proberen te beschermen.
"Ik voel me geroepen om te dienen," zei Silva. "Ik heb het gevoel dat ik nodig ben... er is nog zoveel te doen."
De Colombiaanse ministeries van Binnenlandse Zaken, Nationale Defensie en Milieu hebben niet gereageerd op verzoeken om commentaar.
Volgens een rapport uit 2024 van het ministerie van Binnenlandse Zaken genieten ongeveer 15,000 mensen in het hele land bescherming van de NPU. Onder hen bevinden zich milieu- en mensenrechtenactivisten, journalisten, lokale ambtenaren, vakbondsleiders en anderen die bedreigingen ondervinden. Waakhondorganisaties stellen echter dat de bescherming in conflictgebieden op het platteland vaak tekortschiet.
Een bufferzone voor de gemeenschap bevindt zich in een gewelddadige omgeving.
De Amazoneparel is de thuisbasis van ongeveer 800 gezinnen die al decennialang proberen oliewinning buiten te houden. ontbossing, illegale gewassen en de gewapende groepen die deze afdwingen. Silva beschrijft het door de gemeenschap beheerde reservaat, op ongeveer 30 minuten varen over de Putumayo-rivier vanaf Puerto Asis, als "een prachtig land... bijna gezegend, vanwege zijn biodiversiteit, bossen en rivieren."
Het reservaat beslaat 227 vierkante kilometer en omvat herbebossingsprojecten, programma's ter bescherming van wetlands en bossen die bedreigd worden door oliewinning, en inspanningen om agro-ecologie te bevorderen. De boerenvereniging heeft gemeenschappelijke bijenteeltprojecten om bestuiving te ondersteunen en inkomsten te genereren, organiseert patrouilles in de gemeenschap, ondersteunt kleinschalige duurzame landbouw en heeft grootschalige herstelprojecten uitgevoerd, waaronder het kweken van meer dan 120,000 inheemse zaailingen om aangetaste rivieroevers en boscorridors te herstellen.
Silva is een belangrijke stem geweest in het aanvechten van oliewinning binnen het reservaat. Als voorzitter van ADISPA documenteerde ze olielekkages, ontbossing en wegenaanleg die verband hielden met oliewinning in Bogota. Platanillo van het bedrijf GeoPark blokkeren en milieuautoriteiten aansporen om een onderzoek in te stellen.
Volgens voorstanders hebben die klachten, samen met de inspanningen van ADISPA om nieuwe boringen en mijnbouwactiviteiten te voorkomen, de woede gewekt van gewapende groeperingen die profiteren van de mijnbouw- en olieactiviteiten in de regio.
GeoPark verklaarde dat het voldoet aan de Colombiaanse milieu- en mensenrechtenwetgeving en sinds de start van de activiteiten in 2009 geen milieusancties heeft ontvangen.
Het bedrijf onderhoudt een formele dialoog met de lokale gemeenschappen, waaronder Silva, en "verwerpt categorisch" elke dreiging of band met gewapende groeperingen. De activiteiten van het bedrijf vereisen milieuvergunningen en worden regelmatig geïnspecteerd, aldus GeoPark in een schriftelijke verklaring aan AP.
Rubén Pastrana, 32, runt een van de bijenteeltprojecten van Pearl in de gemeenschap San Salvador aan de rivieroever, waar ADISPA met kinderen werkt en inheemse angelvrije bijen gebruikt om hen te leren over biodiversiteit en bosbehoud.
"Ze zijn heel zachtaardig," zei hij over de bijen, en hun kalme aard zorgt ervoor dat kinderen zonder angst kunnen leren.
Meer dan 600 gezinnen nemen nu deel aan natuurbehoud- en agro-ecologieprojecten, waarvan vele op initiatief van de lokale gemeenschap zijn opgezet.
"Het eerste project is op eigen initiatief gestart," zei Silva. "We zijn begonnen met het opzetten van kwekerijen bij ons thuis... en het herbebossen van de rivieroever."
Vrouwen wisselden zaden van inheemse planten uit en organiseerden herbeplantingsacties. De gemeenschap stemde in met tijdelijke jachtverboden nadat ze hadden gezien hoe drachtige gordeldieren werden gedood – een maatregel die volgens Silva de natuur de kans gaf zich te herstellen. Families brengen nu hun percelen in kaart om een balans te vinden tussen productie en natuurbehoud.
Grenscommando's controleren het gebied.
Gewapende groeperingen die plaatselijk bekend staan als Comandos de la Frontera, ofwel Grenscommando's, opereren in dit deel van de Putumayo-rivier en controleren het gebied, het rivierverkeer en delen van de lokale economie.
De commando's ontstonden na het vredesakkoord dat Colombia in 2016 sloot met de Revolutionaire Gewapende Strijdkrachten van Colombia, ofwel FARCHet marxistische guerrillaleger, waarvan de demobilisatie een einde maakte aan een conflict van een halve eeuw, liet machtsvacuüms achter in het Amazonegebied en de Pacifische regio. Op plaatsen zoals Putumayo werden die gaten snel opgevuld door FARC-dissidenten, voormalige paramilitairen en andere criminele netwerken.
De commando's handhaven hun macht door middel van afpersing, illegale belastingheffing en door de cocateelt, illegale mijnbouw en belangrijke rivierroutes te reguleren of er winst uit te halen. Bewoners zeggen dat de groep sommige gemeenschappen dwingt tot onbetaald werk of het riskeren van boetes, waardoor de bestaansmiddelen verder worden uitgehold in een gebied waar de meeste gezinnen afhankelijk zijn van het bewerken van hun landbouwgrond.
Het persbureau AP zag via dronebeelden illegale cocateelt in de buurt van het bijenteeltproject.
Human Rights Watch Vrijdag werd bekendgemaakt dat gewapende groepen in Putumayo hun controle over het dagelijks leven hebben versterkt en ernstige misstanden tegen burgers hebben begaan, waaronder gedwongen verplaatsing, het beperken van de bewegingsvrijheid en het aanvallen van lokale leiders.
Andrew Miller, hoofd van de belangenbehartiging bij de in de VS gevestigde belangenorganisatie. Amazon WatchDe Colombiaanse autoriteiten moeten volgens hem verder gaan dan alleen het leveren van lijfwachten en ook degenen vervolgen die achter bedreigingen en aanvallen op verdedigers zitten.
De volgende generatie ontwikkelen
Pastrana, van het imkerproject, zei dat Silva's langetermijnvisie nieuwe leiders heeft voortgebracht en jongeren heeft begeleid, waardoor ze de basis hebben ontwikkeld om rekrutering door gewapende groeperingen te weerstaan.
Silva's dochter, Anggie Miramar Silva, maakt deel uit van het technische team van ADISPA. De 27-jarige groeide op te midden van het gemeenschapsproces van het reservaat en zag hoe haar moeder constant heen en weer pendelde tussen vergaderingen, workshops en patrouilles, waarbij ze anderen aanspoorde om het land te beschermen.
Ze bewondert die vastberadenheid, ook al leeft ze met dezelfde angst die haar moeder achtervolgt. Hoewel mensen vaak suggereren dat ze op een dag de plaats van haar moeder zou kunnen innemen, is ze daar niet van overtuigd.
"Het werk van mijn moeder is ontzettend zwaar," zei Miramar. "Ik weet niet of ik bereid zou zijn om alles wat zij heeft op te offeren."
Jani Silva kent de risico's. Maar stoppen voelt niet als een optie.
"We moeten de toekomst blijven verdedigen," zei ze, "en we hebben steeds meer mensen nodig die zich bij deze zaak aansluiten."
